معماری

سبک خراسانی

در این بخش ما سبک خراسانی را که یکی از سبک های شعر فارسی است، به شما معرفی کرده و همچنین نمونه های شعر سبک خراسانی را در ادامه آورده ایم. امیدواریم خوشتان بیاید.

سبک خراسانی که آن را سبک ترکستانی هم می گویند از اواسط سده ی سوم تا پایان سده ی پنجم هجری، طرز و شیوه ی شاعران خراسان و ماوراءالنهر بود که خود بر حسب زمان به سه سبک فرعی سامانی، غزنوی و سلجوقی تقسیم می شود که بر روی هم ویژگی ها و خصوصیات مشترکی در آنها دیده می شود.

از شاعران مشهور سبک خراسانی می توان از: رودکی، فرّخی سیستانی، عنصری، منوچهری دامغانی، سنایی غزنوی، فردوسی توسی، ناصر خسرو و مسعود سعد نام برد.

سبک خراسانی دو مرحله دارد: یکی دوره ی سامانی و دیگر دوره ی غزنوی و سلجوقی.

۱- دوره ی سامانی

در این دوره بر اثر علاقه و توجه دربار سامانی به شعر و فرهنگ، شعر فارسی توسعه و رواج می یابد. از ویژگی های مهم شعر این دوره میتوان از: سادگی بیان و کهنگی تعبیرات و اصظلاحات، غلبه ی واژه های فارسی بر واژه های عربی، توجه به توصیفات ساده و طبیعی و عینی نام برد. موضوعات شعر این دوره بیش تر مدح و پند و اندرز و تعزّلات عاشقانه است.

از قالب های رایج این دوره یکی قصیده است و دیگری مثنوی و قالب های دیگر مانند رباعی و دوبیتی اندک است. از شاعذان معروف این دوره می توان از: رودکی، شهیدِ بلخی، دقیقی، فردوسی و کسایی نام برد.

۲- دوره ی غزنوی و سلجوقی

در این دوره سادگی بیان جای خود را به استحکام و فخامت کلام می دهد و شعر به پختگی می رسد و بعضی قالب های تازه مانند ترجیع بند و ترکیب بند و مسمط و قطعه به وجود می آید؛ اما همچنان قصیده و مثنوی از قالب های معتبر است.

انواع آرایه های لفظی و معنوی رواج می یابد و بعضی از شاعران اصطلاحات فلسفی، نجومی و طبّی و ریاضی در اشعارشان استفاده می کنند. استفاده از احادیث و آیات قرآنی و قصص و نیز اشعار عربی رواج عربی بیشتری می یابد. قالب و غزل قالب غزل در پایان این دوره رواج بیشتری می گیرد.

موضوعات شعر هم چنان مدح و توصیف و حکمت است، اما به شکل اغراق و تا حدی گزافه گویی. بعضی از شاعران مثل ناصر خسرو مدح را به یک سو می نهند و حکمت و دینو اخلاق را جایگزین آن می کنند. روح ملّی و حماسی که در دوره ی سامانی و اوایل دوره ی غزنوی جلوه ای بارز دارد، در پایان این دوره تضعیف می شود و جای آن را روحیّه ی اخلاقی و زاهدانه و صوفیانه می گیرد.

از شاعران برجسته ی این دوره میتوان از: عنصری، فرخی سیستانیف منوچهری، ناصر خسرو، سنایی، انوری، مسعود سعد، جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی و خاقانی نام برد.

نمونه های شعر سبک خراسانی

رودکی سمرقندی:

مرا بسود و فرو ریخت هرچه دندان بود / نبود دندان لابل چراغ تابان بود

سپید سیم رده بود و در و مرجان بود / ستاره ی سحری بود و قطره باران بود

دلم خزانه ی پر گنج بود، گنج سخن / نشان نامه ی ما مهر و شعر عنوان بود

همیشه شاد و ندانستمی که غم چه بود / دلم نشاط و طرب را فراخ میدان بود

بسا دلا که به سان حریر کرده به شعر / از آن سپس که به کردار سنگ و سندان بود

تو رودکی را ای ماهرو کنون بینی / بدان زمانه ندیدی که این چنینان بود

بدان زمانه ندیدی که از جهان رفتی / سرود گویان گویی هزار دستان بود

شد آن زمانه که شعرش همه جهان بنوشت / شد آن زمانه که او شاعر خراسان بود

کنون زمانه دگر گشت و من دگر گشتم / عصا بیار که وقت عصاو انبان بود

***

توصیه های حکیم ابوالقاسم فردوسی:

توانا بود هرکه دانا بود / زدانش دل پیر برنا بود

تو را دانش و دین رهاند درست / در رستگاری ببایدت جست

بیاموز و بشنو ز هر دانشی / که یابی ز هر دانشی رامشی

که ناخوش بود دوستی با کسی / که مایه ندارد ز دانش بسی

سخن چین و بی دانش و چاره گر / نباید که یابد به پیشت گذر

ز نادان نیابی جز از بتری / نگر سوی بی دانشان ننگری

اگر دانش مرد راند سخن / تو بشنو که دانش نگدد کهن

هر آنگه که گویی کهدانا شدم / به هر دانشی بر توانا شدم

چنان دان که نادان تری آن زمان / مشو بر تن خویش بر بد گمان

     

درباره ی آریامن

آریامن یک مجله ی اینترنتی است برای تمام سلیقه ها و شامل همه نوع مطلب اعم از علمی، تاریخی، آشپزی، پزشکی، سبک زندگی و ... می شود. هدف از ایجاد این وبسایت خدمت رسانی هر چه بیش تر به مردم شریف ایران بوده و تلاش می شود جدیدترین و مفیدترین مطالب و اخبار گذاشته شود و در اختیار شما قرار بگیرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

X بستن تبلیغات